In de begroting en jaarrekening nemen we een zestal kengetallen op, die het gemakkelijker maken om inzicht te krijgen in de financiële positie van de gemeente. We vatten de kerngetallen eerst samen in de tabel, daarna lichten we ze toe, gevolgd door een conclusie.
Indicatoren Voorschoten (%) | Normen VNG* (%) | ||||||||
Kengetallen: | Verslag | Begroting | Voldoende | Matig | Onvoldoende | ||||
2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | ||||
1a. Netto schuldquote | 19,6 | 26,0 | 36,0 | 49,9 | 63,3 | 72,4 | <100 | >100 / <130 | <130 |
1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen | 17,1 | 20,2 | 30,4 | 44,0 | 57,3 | 66,5 | |||
2. Solvabiliteitsratio | 41,1 | 38,1 | 34,2 | 31,7 | 29,1 | 27,3 | >50 | <50 / >30 | <30 |
3. Structurele exploitatieruimte | 2,7 | -1,0 | 0,2 | 1,0 | 1,5 | 2,5 | >0,6 | <0,6 / >0 | 0 |
4. Grondexploitatie | 5,0 | 5,5 | - | - | - | - | Geen norm | ||
5. Belastingcapaciteit | 156,6 | 154,0 | 146,7 | - | - | - | <100 | >100 / <120 | >120 |
*VNG staat voor Vereniging van Nederlandse gemeenten
1. Netto schuldquote
De netto schuldquote is een indicator die de leningen van de gemeente (met aftrek van de geldelijke bezittingen) vergelijkt met de totale baten van begroting en jaarverslag (1a). Hiermee geeft deze indicator inzicht in de mate waarin de begroting vastligt door rente en aflossing. De tabel hiervoor presenteert verder de netto schuldquote gecorrigeerd voor de leningen die de gemeente heeft uitstaan (1b). Deze middelen vloeien op termijn terug, bijvoorbeeld de startersleningen van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). Ten opzichte van de verwachting voor 2025 is een stijging zichtbaar op de (gecorrigeerde) netto schuldquote. Dit komt door een toename van de investeringen en hiervoor benodigde middelen.
2. Solvabiliteit
De solvabiliteit geeft de mate aan waarin de gemeentelijke bezittingen (balanstotaal) zijn gefinancierd uit eigen middelen (eigen vermogen). De solvabiliteit verslechterd ten opzichte van de verwachting voor 2025 en neemt de komende jaren verder af door de toename van het totaal vermogen. De VNG beoordeelt de solvabiliteit 2026 als matig.
3. Structurele exploitatieruimte
De structurele exploitatieruimte is een indicator die aangeeft hoe de structurele vrije ruimte (structurele baten min structurele lasten) zich verhoudt tot de totale begrotingsbaten. Dit laat zien in hoeverre de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen. Ten opzichte van de (negatieve) verwachting voor 2025 herstelt de structurele exploitatieruimte in 2026 weer en wordt deze positief. De VNG beoordeelt de begrotingsruimte in 2026 als matig.
4. Grondexploitatie
Het financiële kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de investeringen in grondposities (boekwaarde) zijn ten opzichte van de jaarlijkse baten. Voor de berekening van dit kengetal tellen we de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar op en delen we dat door de totale baten uit de programmabegroting of jaarstukken. We drukken dit kengetal uit in een percentage. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat we deze waarde moeten terugverdienen bij de verkoop. De accountant moet ieder jaar beoordelen of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Vanaf het jaar 2026 loopt de grondexploitatie af.
5. Belastingcapaciteit
De indicator 'belastingcapaciteit' drukt uit hoe de woonlasten (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) zich verhouden tot het gewogen landelijk gemiddelde. Hoge woonlasten ten opzichte van het landelijk gemiddelde drukken uit in hoeverre de gemeente de eigen inkomsten aanspreekt en dus beperkt is in het verkrijgen van extra inkomsten. Woonlasten onder het landelijk gemiddelde waardeert VNG als 'voldoende', woonlasten tussen het landelijk gemiddelde en 120 procent hiervan als 'matig' en woonlasten hoger dan 120 procent als 'onvoldoende'. De woonlasten in Voorschoten liggen hoger dan het landelijk gemiddelde. De ontwikkeling van de woonlasten ligt in Voorschoten lager dan de gemiddelde landelijke ontwikkeling van vorig jaar. Dit gunstige beeld ontstaat doordat de rioolheffing en afvalstoffenheffing beperkt stijgen, respectievelijk 4,2 procent en 0,6 procent. Bij de behandeling van de Kadernota 2026 op 10 juli 2025 heeft de raad amendement 349 aangenomen. Hiermee besloot de raad om bij de uitwerking van de Begroting 2026 de ozb-lasten te handhaven op het prijspeil van 2025.
Conclusie voor de financiële positie
De ontwikkeling van de kengetallen geeft aan dat de schuldenomvang van Voorschoten voldoende is volgens de VNG-normen. We lopen een beperkt en aflopend risico op de resterende grondpositie (afsluitend in 2026), en we kunnen concluderen dat de lastendruk landelijk vergeleken aan de hoge kant ligt. De structurele exploitatieruimte kan voor de jaren 2026 tot en met 2028 getypeerd worden als voldoende, waarbij 2026 matig is.